Bu sayfada
Panik Atak
Panik atak nedir, neden olur?
Panik atak, birkaç dakika içinde zirveye ulaşan yoğun bir korku ve bedensel alarm halidir. Beden, gerçek bir tehlike yokken “savaş ya da kaç” tepkisini başlatır: Kalp hızlanır, nefes sıklaşır, baş dönmesi ya da uyuşma hissedilir. Bu tepkiler ürkütücü olsa da bedenin koruma sisteminin bir parçasıdır ve atak kendiliğinden yatışır.
Bir kez atak yaşamak tek başına panik bozukluk anlamına gelmez. Asıl zorlayıcı olan çoğu zaman sonrasıdır: “Ya yine olursa?” korkusu, yani beklenti kaygısı. Kişi bedenindeki küçük değişiklikleri sürekli izlemeye, atak yaşadığı yerlerden ve durumlardan kaçınmaya başlar. Zamanla metro, vapur, kalabalık mekanlar ya da evden uzaklaşmak zorlaşabilir; bu tabloya agorafobi de eşlik edebilir.
Panik ataklar sıklıkla yoğun stres dönemlerinde, önemli kayıpların ya da değişimlerin ardından veya uzun süre bastırılmış duygular biriktiğinde ortaya çıkar. Panik atak yaşayan pek çok kişi bunu uzun süre kimseye anlatmaz; utanç ya da “abartıyorum” düşüncesi yardım istemeyi geciktirebilir. Oysa panik atak yaygın ve anlaşılabilir bir deneyimdir, bununla tek başınıza baş etmek zorunda değilsiniz. Terapide atakların hem bedendeki işleyişini hem de hayatınızdaki anlamını birlikte ele alırız. Ataklar arasında da süren bir endişe hali yaşıyorsanız kaygı ve anksiyete sayfası ilginizi çekebilir.
Belirtiler
Şunları yaşıyor olabilirsiniz
Aşağıdaki deneyimler panik atakla sık birlikte görülür. Bu liste kendinizi değerlendirmeniz için değil, yaşadıklarınızı adlandırmanıza yardımcı olmak için burada.
Atak sırasında
- Hızlı ya da düzensiz kalp atışı, göğüste sıkışma
- Nefes alamıyormuş gibi hissetmek, boğulma hissi
- Baş dönmesi, titreme, terleme ya da üşüme
- Gerçeklikten kopmuş gibi hissetmek, “öleceğim” ya da “aklımı kaybedeceğim” korkusu
Ataklar arasında
- Yeni bir atak yaşama korkusuyla sürekli tetikte olmak
- Nabzı, nefesi ve bedendeki her duyumu yakından izlemek
- Tekrar tekrar sağlık kontrolüne gitme ihtiyacı
- Yalnız kalmaktan ya da yardımın uzak olduğu yerlerden çekinmek
Hayatınızda
- Metro, vapur, köprü ya da kalabalık ortamlardan kaçınmak
- Yanınızda biri olmadan dışarı çıkmakta zorlanmak
- Spor ya da kahve gibi kalbi hızlandıran şeylerden uzak durmak
- Planlarınızı ataklara göre daraltmak
Panik atak belirtileri bazı tıbbi durumlarla benzerlik gösterebilir. İlk kez yaşıyorsanız ya da belirtileriniz değiştiyse önce bir hekim değerlendirmesi almanız önemlidir. Tıbbi bir neden bulunmadığında terapi, bu deneyimle çalışmak için güvenli bir alan sunar.
Terapi süreci
Panik atak terapisinde nasıl çalışıyoruz?
Panik atakla çalışmanın ilk adımı, atak sırasında bedende ve zihinde neler olduğunu anlaşılır kılmaktır. Bedensel duyumların neden ortaya çıktığını bilmek, onları felaket işareti gibi yorumlama eğilimini zayıflatır. Ardından kaçınma döngüsünü fark eder, hayatınızdan çekildiğiniz alanlara kendi hızınızda geri dönmeyi hedefleriz.
Ataklar çoğu zaman yalnızca bir belirti değil; bastırılan duyguların ya da tükenmiş bir dayanıklılığın dili olabilir. Bu nedenle bugünü kolaylaştıran becerilerin yanında, atakların hayatınızın hangi dönemine denk geldiğine ve neyi taşıdığına da bakarız. Bu süreçte bilişsel davranışçı terapiden (BDT) gelen tekniklerden de yararlanırız.
Atak sırasında yapılabilecekleri de birlikte çalışırız: nefesi yavaşlatmak, dikkati şimdiki ana getirmek ve duyumların geçici olduğunu hatırlamak. Ancak amaç ataktan kaçmanın yeni bir yolunu bulmak değil, bedenin alarmına korkmadan eşlik edebilmektir. Panik atak belirtileri kalp ve solunum sorunlarıyla karışabildiği için, özellikle ilk ataklardan sonra bir hekim kontrolü yaptırmanızı öneririm. Gerekli görüldüğünde psikiyatri hekimiyle iş birliği içinde çalışabiliriz.
- 1
Ön görüşme
Atakların ne zaman başladığını, sıklığını, nerelerde yaşandığını ve hayatınızı nasıl etkilediğini konuşur; yapılmış tıbbi kontrolleri birlikte gözden geçiririz.
- 2
Paniği anlamak
Bedenin alarm sistemini, beklenti kaygısını ve kaçınmanın paniği nasıl beslediğini birlikte haritalarız.
- 3
Atak anı için beceriler
Nefesi düzenleme, bedeni topraklama ve felaket düşüncelerine mesafe alma gibi becerileri seanslarda dener, gündelik hayata taşırsınız.
- 4
Alanı genişletmek
Kaçındığınız durumlara küçük ve planlı adımlarla yaklaşarak bedeninizin bu durumlarda da güvende olabileceğini yeniden deneyimlersiniz.
- 5
Derindeki yük
Ataklarla bağlantılı stres kaynaklarına, kayıplara ya da zorlayıcı yaşantılara bakar, yeniden dengede kalmanızı destekleyecek bir zemin kurarız.
Yöntemler
Hangi yöntemler kullanılır?
Psikodinamik Terapi
Psikodinamik terapi, atakların ardındaki bastırılmış duyguları, içsel çatışmaları ve ilişki örüntülerini anlamaya alan açar.
Yöntemi tanıyın: Psikodinamik TerapiEMDR Terapisi
Panik ilk kez zorlayıcı bir olayın ardından başladıysa ya da belirli anılar atakları tetikliyorsa EMDR terapisi, bu deneyimlerin yeniden işlenmesine yardımcı olabilir.
Yöntemi tanıyın: EMDR Terapisi
İlk adım
Ne zaman destek almalı?
Tek bir atak bile yeterince sarsıcı olabilir. Özellikle şu durumlarda bir uzmanla konuşmanızı öneririm:
- Ataklar tekrarlıyorsa ya da yeni bir atak korkusu gününüzü yönlendiriyorsa
- Atak yaşamamak için gittiğiniz yerleri ve kullandığınız ulaşım araçlarını sınırlamaya başladıysanız
- Tıbbi kontrollerde bir neden bulunmamasına rağmen belirtiler sürüyorsa
- Ataklar uykunuzu, işinizi ya da ilişkilerinizi etkiliyorsa
- Belirtileri yatıştırmak için alkole ya da reçetesiz ilaçlara başvuruyorsanız