Bu sayfada
Travma
Travma nedir, bugünü nasıl etkiler?
Travma, kişinin baş etme kapasitesini aşan ve kendini çaresiz, tehdit altında ya da yalnız hissettiği deneyimlerin zihinde ve bedende bıraktığı etkidir. Belirleyici olan yalnızca olayın kendisi değil; o anın nasıl yaşandığı ve sonrasında yanınızda kimin olduğudur. Bu yüzden aynı olay iki kişide çok farklı izler bırakabilir. Travmaya verilen tepkiler bir zayıflık işareti değildir; zihnin ve bedenin sizi korumak için geliştirdiği yollardır. Bu tepkileri anlamak, kendinize karşı daha anlayışlı olmanın da ilk adımıdır.
Bazı yaşantılar tek ve ani olaylardır: bir kaza, saldırı, deprem ya da beklenmedik bir kayıp. Bazıları ise zamana yayılır: çocuklukta duygusal ihmal, sürekli eleştirilmek, aile içinde şiddete tanık olmak ya da zorbalığa maruz kalmak. Çocukluk çağı travmaları yetişkinlikte ilişkilerde güvenmekte zorlanma, kendini değersiz hissetme ya da yoğun duygularla baş edememe biçiminde kendini gösterebilir.
Zihin, işlenemeyen deneyimleri geçmişte kalmış gibi değil, hâlâ sürüyormuş gibi saklayabilir. Bir koku, ses ya da ses tonu bedeni yeniden alarma geçirebilir. Belirtiler yoğun ve uzun süreliyse bu tablo travma sonrası stres olarak ele alınır; bu sayfada ise travmanın daha geniş, gündelik hayata ve ilişkilere sızan etkilerine odaklanıyoruz.
Belirtiler
Şunları yaşıyor olabilirsiniz
Travmanın etkileri kişiden kişiye değişir ve bazen yıllar sonra ortaya çıkar. Aşağıdakiler sık karşılaşılan deneyimlerdir; bir tanı listesi değildir.
Zihinde ve duygularda
- İstemeden zihne gelen anılar, görüntüler ya da kabuslar
- Olayı hatırlatan her şeyden uzak durma ihtiyacı
- Suçluluk, utanç ya da “benim hatamdı” düşünceleri
- Duyguların donması ya da birden taşması
Bedende
- Sürekli tetikte olmak, kolay irkilmek
- Uyku güçlükleri, gece sık uyanmak
- Açıklanamayan bedensel gerginlik ve ağrılar
- Tetiklendiğinizde çarpıntı, titreme ya da donakalma
İlişkilerde
- İnsanlara güvenmekte ya da yakınlaşmakta zorlanmak
- Terk edilme ya da reddedilme korkusu
- Kendi ihtiyaçlarınızı fark etmekte ve sınır koymakta güçlük
- Benzer zorlayıcı ilişki döngülerinin tekrarlanması
Bu tepkiler “aşırı” ya da “zayıf” olduğunuz anlamına gelmez; zihnin ve bedenin sizi korumak için geliştirdiği yollardır. Terapide bu yolları yargılamadan anlamaya çalışırız.
Terapi süreci
Travma terapisinde nasıl çalışıyoruz?
Travmayla çalışırken ilk öncelik güvenliktir. Zorlayıcı anılara, siz hazır olmadan ve bunun için gerekli kaynaklar oluşmadan girilmez. Önce bugünü düzenlemeye, bedeninizin alarmını tanımaya ve sizi sakinleştiren içsel ve dışsal kaynakları güçlendirmeye odaklanırız.
Süreç boyunca neyi, ne kadar ve hangi hızda konuşacağımıza birlikte karar veririz. İlk görüşmede yalnızca tanışır, sizin için neyin önemli olduğunu ve bu süreçten neler beklediğinizi konuşuruz. Anlatmak istemediğiniz ayrıntıları paylaşmak zorunda değilsiniz; terapi, kontrolün sizde olduğunu yeniden deneyimleyebileceğiniz bir alan olmayı amaçlar.
Travmatik yaşantıların etkisi yalnızca anılarda değil, bedende ve ilişkilerde de yaşar. Bu yüzden seanslarda yalnızca ne olduğunu değil; bugün bedeninizde neler hissettiğinizi, kimlerle güvende olduğunuzu ve sizi neyin tetiklediğini de konuşuruz. Hazır olduğunuzda zorlayıcı anılarla çalışmaya geçeriz; amaç anıyı silmek değil, onun bugündeki yükünü hafifletmektir. Süreç her zaman düz bir çizgide ilerlemeyebilir; zaman zaman zorlanmak da sürecin doğal bir parçasıdır ve her adımda hızı birlikte ayarlarız.
- 1
Ön görüşme ve tanışma
Bugün sizi en çok neyin zorladığını, hayatınızdaki destek kaynaklarını ve terapiden beklentilerinizi konuşuruz.
- 2
Güvenlik ve dengeleme
Tetiklenme anlarında bedeni ve zihni sakinleştiren becerileri birlikte geliştirir, gündelik hayatı biraz daha yönetilebilir kılarız.
- 3
Deneyimleri işlemek
Hazır olduğunuzda zorlayıcı yaşantılar ve onlara eşlik eden duygu, düşünce ve bedensel tepkiler üzerinde çalışırız.
- 4
Anlamı yeniden kurmak
Yaşananların kendinizle ve ilişkilerinizle ilgili bıraktığı inançları gözden geçirir, daha bütünlüklü bir bakış geliştirmeye çalışırız.
- 5
Bugüne dönmek
Kazanılanları gündelik hayata, ilişkilere ve geleceğe dair planlara taşır, süreci birlikte değerlendiririz.
Yöntemler
Hangi yöntemler kullanılır?
Travma çalışmasında yöntem, kişinin ihtiyacına ve hazır oluşuna göre seçilir.
EMDR Terapisi
EMDR terapisi, travmatik ya da yoğun duygusal anıların zihinde daha uyumlu biçimde işlenmesine yardımcı olan, yapılandırılmış bir yaklaşımdır. Amaç anıyı silmek değil, onunla kurulan ilişkinin dönüşmesidir. EMDR Derneği üyesiyim ve EMDR temel eğitiminin I. düzeyini tamamladım.
Yöntemi tanıyın: EMDR TerapisiPsikodinamik Terapi
Psikodinamik terapi, özellikle çocukluk dönemine uzanan ve ilişkilerde tekrarlanan örüntülerin bugünkü yaşamınıza etkisini anlamaya alan açar.
Yöntemi tanıyın: Psikodinamik Terapi
İlk adım
Ne zaman destek almalı?
Travmatik bir deneyimin üzerinden ne kadar zaman geçtiği önemli değildir; yıllar sonra da destek almak mümkündür. Şu durumlarda bir uzmanla konuşmak iyi gelebilir:
- Geçmişte yaşadıklarınız bugün uykunuzu, işinizi ya da ilişkilerinizi etkiliyorsa
- Hatırlatıcılardan kaçınmak hayatınızı daraltmaya başladıysa
- Kendinizi sık sık duygusuz, kopuk ya da tetikte hissediyorsanız
- Yaşadıklarınızı kimseyle paylaşamadığınızı ve yalnız taşıdığınızı hissediyorsanız
- Umutsuzluk hissi ya da kendinize zarar verme düşünceleri yaşıyorsanız