Bu sayfada
Kaygı ve Anksiyete
Kaygı ne zaman yük olmaya başlar?
Kaygı aslında koruyucu bir sistemdir: Önemli bir sunumdan önce dikkatimizi toplar, belirsiz bir durumda bizi tetikte tutar. Sorun, bu sistemin gerçek bir tehlike yokken de susmamasıyla başlar. Zihin sürekli “ya olursa?” sorusuyla geleceği tarar, beden de bu alarma gerginlik, çarpıntı ya da yorgunlukla eşlik eder.
Yaygın kaygıda endişe tek bir konuya bağlı kalmaz; iş, sağlık, aile ya da para gibi alanlar arasında dolaşır. Kimi zaman ise kaygı belirli durumlara odaklanır: kalabalık ortamlar, sağlıkla ilgili belirsizlikler ya da hata yapma korkusu gibi. Kaygı bir karakter zayıflığı değildir; çoğu zaman yaşam öyküsü, öğrenilmiş baş etme yolları ve güncel stres kaynaklarının birlikte oluşturduğu bir örüntüdür.
Kaygıyla baş etmek için kullandığımız yollar da kısa vadede rahatlatıp uzun vadede kaygıyı büyütebilir: kaçınmak, sürekli onay aramak, her şeyi kontrol etmeye çalışmak ya da zihni hiç boş bırakmamak. Terapide bu döngüyü fark etmek değişimin ilk adımıdır. Ani ve yoğun korku nöbetleri yaşıyorsanız panik atak sayfası, insan içinde yoğunlaşan kaygı için ise sosyal anksiyete sayfası size yol gösterebilir.
Belirtiler
Şunları yaşıyor olabilirsiniz
Aşağıdakiler bir tanı listesi değil; kaygının gündelik hayatta sık görülen yüzleridir. Birkaçı size tanıdık geliyorsa bunu konuşmak için bir alan açabiliriz.
Zihinde
- Kontrol edemediğiniz, bir konudan diğerine geçen endişeler
- Sürekli en kötü senaryoyu düşünmek
- Karar vermekte zorlanmak, defalarca kontrol etme ihtiyacı
- Dikkatinizi toplamakta güçlük, zihnin bir türlü susmaması
Bedende
- Kaslarda gerginlik, çene ya da omuz ağrıları
- Uykuya dalmakta ya da uykuyu sürdürmekte zorlanmak
- Çarpıntı, mide rahatsızlığı, nefesin daralması hissi
- Dinlenseniz de geçmeyen yorgunluk
Gündelik hayatta
- Kaygı uyandıran durumlardan kaçınmak ya da onları ertelemek
- Yakınlarınızdan sık sık güvence istemek
- İşte ya da ilişkilerde zorlanmak, verimin düşmesi
- Kendinizi neredeyse hiç rahat hissedememek
Bedensel belirtiler yoğunsa öncesinde bir hekim kontrolüyle tıbbi nedenleri dışlamak her zaman iyi bir adımdır. Gerektiğinde bir psikiyatri hekimiyle birlikte çalışmak da sürecin doğal bir parçası olabilir.
Terapi süreci
Kaygı terapisinde nasıl çalışıyoruz?
Kaygıyla çalışırken amaç onu tamamen yok etmek değil; kaygının size ne anlatmaya çalıştığını anlamak ve onunla daha az yorucu bir ilişki kurmaktır. Her sürecin kendine özgü bir ritmi vardır; seansların içeriği ve hızı ihtiyaçlarınıza göre birlikte belirlenir.
Bir yandan bugünü kolaylaştıran becerilere, bir yandan da kaygıyı besleyen daha derin örüntülere bakarız: Kaygının hangi durumlarda yükseldiği, ilişkilerde nasıl tekrarlandığı ve geçmiş deneyimlerle nasıl bir bağı olduğu. Bu süreçte bilişsel davranışçı terapiden (BDT) gelen pratik tekniklerden de yararlanırız.
Seanslar arasında kaygının gündelik hayattaki izini birlikte takip ederiz: Hangi düşünceler eşlik ediyor, beden ne hissediyor, kaygı yükseldiğinde ne yapıyorsunuz? Bu küçük gözlemler, kaygıyla ilgili genel bir anlatıyı somut ve üzerinde çalışılabilir parçalara dönüştürür. Zamanla amaç, kaygı geldiğinde ona hemen boyun eğmek ya da onunla savaşmak yerine onu fark edip ne yapacağınızı kendinizin seçebilmesidir. Kaygının sizin için ne anlama geldiğini anlamak, ona karşı daha şefkatli bir tutum geliştirmenin de kapısını aralar. Bedensel belirtiler yoğunsa, başka bir nedeni olup olmadığını anlamak için bir hekim kontrolünü de öneririm.
- 1
Ön görüşme
Sizi terapiye getiren konuyu, kaygının ne zamandır ve hangi alanlarda hissedildiğini ve beklentilerinizi konuşuruz.
- 2
Kaygıyı tanımak
Kaygıyı tetikleyen durumları, eşlik eden düşünce ve bedensel tepkileri birlikte gözlemleriz. Bu farkındalık, döngüyü kırmanın temelidir.
- 3
Baş etme becerileri
Nefes ve bedensel düzenleme, endişe düşüncelerine mesafe alma ve kaçınılan durumlara adım adım yaklaşma gibi becerileri gündelik hayata taşırız.
- 4
Kökleri anlamak
Mükemmeliyetçilik, onay ihtiyacı ya da güvensizlik gibi kaygıyı besleyen örüntülerin yaşam öykünüzdeki karşılıklarına bakarız.
- 5
Değişimi sürdürmek
İlerlemeyi zaman zaman birlikte değerlendirir, zorlayıcı dönemlere hazırlıklı olmanızı sağlayacak bir plan oluştururuz.
Yöntemler
Hangi yöntemler kullanılır?
Yöntem seçimi kişiye özgüdür; çoğu zaman yaklaşımlar birbirini tamamlayacak şekilde birlikte kullanılır.
Psikodinamik Terapi
Psikodinamik terapi, kaygının altında yatan içsel çatışmaları, ilişki örüntülerini ve geçmiş deneyimlerin bugüne yansımasını anlamaya odaklanır.
Yöntemi tanıyın: Psikodinamik TerapiEMDR Terapisi
Kaygı geçmişteki zorlayıcı bir yaşantıyla bağlantılıysa EMDR terapisi, bu deneyimin zihinde daha uyumlu biçimde işlenmesine yardımcı olabilir.
Yöntemi tanıyın: EMDR Terapisi
İlk adım
Ne zaman destek almalı?
Kaygının “yeterince ciddi” hale gelmesini beklemeniz gerekmez. Özellikle şu durumlarda bir uzmanla konuşmak iyi gelebilir:
- Endişeler haftalardır günün büyük bölümünü kaplıyorsa
- Uyku, iştah ya da enerji düzeninizde belirgin değişiklikler varsa
- Kaygı yüzünden işe gitmekte, sosyal ortamlara girmekte ya da karar vermekte zorlanıyorsanız
- Kaygıyı yatıştırmak için alkol, madde ya da aşırı yeme gibi yollara başvurduğunuzu fark ediyorsanız
- Yakınlarınız sizi eskisinden daha gergin ya da içine kapanık bulduklarını söylüyorsa