Psikolog ve psikiyatrist farkı diye aradıysanız kısa yanıt şudur: psikolog psikoloji lisansı ve yüksek lisansı ile konuşarak çalışır, ilaç yazmaz; psikiyatrist hekimdir, ilaç yazabilir. Kadıköy'de uzman psikolog olarak bu yazıyı bilgi niyetiyle yazdım. Unvan merdiveni kurmam; iki meslek birbirinin “daha üstünü” değildir.
Bu metin, “kime gideyim, ilaç yazar mı, PDR nedir” diye bakanlar içindir. Tanı koymaz, hiyerarşi üretmez, sizi tek kapıya kilitlemez. Kısa özgeçmişim hakkımda sayfasındadır; sık sorular sss sayfasında durur.
Psikolog ve psikiyatrist farkı nedir?
Psikolog ve psikiyatrist farkı, eğitim yolunda başlar. Psikolog, Psikoloji lisansından gelir. Uzman psikolog unvanı için yüksek lisans beklenir. Benim yolum Okan Üniversitesi Psikoloji lisansı ve Maltepe Üniversitesi Psikoloji yüksek lisansıdır. Programın resmi adı Psikoloji Yüksek Lisansı’dır. Sitede program adını başka bir uzmanlık unvanına çevirmem.
Psikiyatrist, tıp fakültesinden sonra ruh sağlığı uzmanlığı yapan hekimdir. Muayene, tıbbi ayırıcı bakış ve ilaç onun alanıdır. Konuşarak da çalışabilir; yine de hekim kimliği durur. Ben hekim değilim. Reçete yazmam. Laboratuvar veya görüntüleme istemem.
İki meslek sık aynı odada, aynı ailede, aynı haftada yan yana durur. Bu yan yanalık birinin yetersiz olduğu anlamına gelmez. Kaygı konuşulurken ilaç da gündeme gelebilir. İlaç varken konuşma da gerekebilir. Sıra, “daha değerli meslek” diye kurulmaz. Sıra, sizin bugünkü sorunuza göre konuşulur.
Bir başka karışıklık da gündelik dilde “doktor” sözcüğündedir. Birçok kişi psikoloğa da doktor der. Ben düzeltirim, kırmadan: uzman psikoloğum. Düzeltme bir gurur gösterisi değildir. Sınırı görünür kılmaktır. Sınır görünürse ilaç beklentisi, tanı beklentisi ve “şunu yazın” talebi de daha sakin konuşulur.
Seans bilgileri çerçevesi ilk görüşmeyi anlatır; ücret sitede yoktur. Merak ettiğiniz somut koşulları telefonda, WhatsApp’ta veya ön görüşmede sorabilirsiniz.
Psikolog ne yapar, ilaç yazar mı?
Psikolog ilaç yazar mı? Yazmaz. Bu cümle sitede net dursun diye tekrar edilir. Reçete hekimin işidir. Benim işim dinlemek, çerçeve kurmak, örüntüyü birlikte görmek, çocuğa ve ebeveyne evin dilini konuşmak, gerektiğinde değerlendirmek ve gerektiğinde yol göstermektir.
Yetişkinle psikodinamik çerçevede çalışırım; uygun olduğunda EMDR I. düzey eğitiminin sınırları içinde travma konuşulabilir. Çocukta oyun terapisi ve ebeveyn görüşmesi vardır. Ergende sözel çalışma ve gerektiğinde aile oturumu vardır. Bunlar bir şifa listesi değildir. Size uygun olan, ön görüşmede anlaşılır.
Değerlendirmede WISC-IV, MOXO ve CAS için uygulayıcı belgem vardır; sitede “sertifikalı” sözcüğü yalnızca bu üçünde geçer. Test, hekim tanısının yerine geçmez. Özellikle DEHB sorusunda karar çocuk ve ergen psikiyatristine aittir.
Psikologun odası bir itiraf kabini de değildir, bir vaaz kürsüsü de. Siz neyi, ne kadar paylaşacağınıza karar verirsiniz. Gizlilik meslek etiği ve yasal sınırlar içindedir. Hayati risk ve mahkeme kararı gibi istisnalar ilk görüşmede konuşulur. Gizlilik ve KVKK sayfaları bu çerçevenin yazılı halidir.
İlaç bekleyerek gelen kişiye “yanlış kapı” demem. Kapıyı tarif ederim. Konuşmak istiyorsa burada dururuz. İlaç öndeyse hekime gideriz. İkisi birden gerekiyorsa ikisini de konuşuruz. “Önce beni bitirin, sonra doktora gidin” diye bir merdiven kurmam.
Psikiyatrist hekimdir
Psikiyatristin odasında tıbbi bir bakış durur. Uyku, iştah, bedensel belirtiler, ilaç etkileşimi, başka bir hastalığın ruh haline etkisi — bunlar hekimin masasına aittir. Ben bu masayı taklit etmem. “Şu ilacı bırakın” veya “şu dozu deneyin” cümlesi kurmam.
Aileler bazen hekimden korkar: etiket, ilaç, “deli damgası”. Korku anlaşılır. Yine de korku, hekimin işini yok saymayı gerektirmez. Çocukta dikkat, ergende ani çöküş, yetişkinde uykunun ve iştahın uzun süre bozulması gibi yerlerde tıbbi kapı açılabilir. Açmak, sizi bir kutuya tıkmak değildir.
Tanı koymak — özellikle çocuk ve ergende — hekimin ve resmi kanalların işidir. Ben değerlendirir, eşlik eder, gerektiğinde yönlendiririm. Yönlendirme bir damga değildir. “Sizde şu vardır” diye cümle kurmam. “Bu soruyu hekimle konuşmak yerinde olur” derim. Fark ince görünür; etik olarak kalındır.
Hekimle iş birliği, sizin rızanız olmadan dosya göndermek anlamına gelmez. Kiminle neyin paylaşılacağı konuşulur. Ben sizin yerinize hekimin odasına geçmem; hekim de benim odamın yerine geçmez.
İlaç başlayan kişi bazen “artık konuşmama gerek kalmadı” diye düşünür. Tersi de olur: konuşma yürürken hekim kapısı hiç açılmamış, beden alarma devam eder. İki uç da tek başına kural değildir. İlaç, duyguyu yok etmek zorunda değildir; konuşma, ilacın yerini tutmak zorunda değildir. Yan yanalık, sizin ritminize göre konuşulur.
Yetişkinde kaygı, panik veya uyku bozulması hekime götürülebilir; bu, psikoloğun odasının kapandığı anlamına gelmez. Çocukta iştah, uyku ve ani değişim de aynı çift kapıyı açabilir. Ben “hekim görsün, sonra gelin” diye bir sıra dayatmam. Sıra, sizin evinizin temposuna ve hekimin planına göre kurulur.
Psikolojik danışman ile psikolog farkı
Psikolojik danışman ile psikolog farkı, Türkiye’de sık karışır. PDR — Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik — ayrı bir lisans yoludur. Mezunu psikolojik danışmandır. Okul, rehberlik servisi ve bazı kurumlar bu unvanla çalışır. Psikologun lisansı Psikoloji’dir. İki yol konuşabilir, dinleyebilir, okulda görülebilir; eğitimleri aynı değildir.
Ben PDR mezunu değilim. Lisansım Psikoloji, yüksek lisansım Psikoloji. Okan’da pedagojik formasyon aldım. 2016’dan itibaren okullarda psikolojik danışman ve okul psikoloğu unvanıyla çalıştım: özel ilkokul, Marmara Eğitim Kurumları, MEF Okulları, bir dönem de anaokulu kampüsleri. Bu, PDR diploması taşıdığım anlamına gelmez. Okul yıllarının bana öğrettiği şey gelişim dönemleri, öğretmen-aile üçgeni ve “çocuk tek başına gelmez” gerçeğidir.
Okul koridoru ile klinik oda aynı iş değildir. Okulda sınıf, veli, öğretmen ve bazen idare aynı haftada konuşulur. Klinikte çerçeve daha dar, gizlilik daha belirgin, randevu sizin talebinizledir. Okul deneyimini klinikte bir üstünlük madalyası gibi kullanmam. Yine de çocuğu “tek başına onarılacak nesne” diye görmediğimi o yıllar öğretti.
PDR mezunu bir meslektaşın işi daha değersiz değildir. Okul rehberliği, kariyer konuşması, sınıf iklimi onların evine daha yakın olabilir. Klinik psikoterapi ve standart test benim evime daha yakındır. Evler komşudur; biri diğerinin çatısını çalmaz. “En doğru unvan” cümlesi bu sitede yoktur.
Aileler bazen “pedagog” sözcüğünü her çocuk çalışanı için kullanır. Bu sözcük Türkiye’de kaygandır. Ben pedagog unvanı taşımam. Çocukla çalışmam, oyun ve ebeveyn görüşmesiyladır. Unvanı şişirmek güven üretmez; sınır üretmez.
Okulda “rehber hocası” ile klinikte “uzman psikolog” aynı yüz olsa bile iş değişir. Rehberlikte sınıf, sınav takvimi ve veli toplantısı aynı haftaya yığılabilir. Klinikte o yığın yoktur; sizin getirdiğiniz konu vardır. Okul yıllarım bana öğretmen cümlesini dinlemeyi öğretti. Klinikte öğretmenle konuşmak sizin onayınıza bağlıdır. Onay yoksa konuşmam.
Formasyon belgesi, PDR diplomasının yerine geçmez. Okulda çalışmama kapı açtı; unvanımı “danışmanlık mezunu” diye yazmama izin vermez. CV’de rol adları — psikolojik danışman, okul psikoloğu — o yılların iş unvanıdır. Bugünkü unvanım uzman psikologdur. İkisini üst üste koyup şişirmem.
Psikoloğa mı psikiyatriste mi gitmeliyim?
Psikoloğa mı psikiyatriste mi gitmeliyim sorusu, çoğu zaman korkuyla gelir. Yanlış kapıya gitmek, zaman kaybetmek, damgalanmak. Dürüst yanıt tek bir ok değildir.
Konuşmak, tekrarlayan ilişki, kaygı, okul, sınav, ebeveyn olmak, yas, yalnızlık öndeyse psikolog kapısı sık açılır. İlaç sorusu, uzun süren uykusuzluk ve iştahsızlık, ani ve ağır bir çöküş, bedensel belirtilerin tıbbi bakış istediği yer, çocukta DEHB sorusu öndeyse hekim kapısı öne çıkar. Birçok kişi iki kapıyı da, sırayla veya yan yana, kullanır.
Çocukta dikkat veya öğrenme sorusu varsa test konuşulabilir; test tanı değildir. Hekim kapısı kapanmaz. Yetişkinde panik veya travma konuşulurken de hekim gerekebilir. “Yalnız konuşmak yeter” diye vaatte bulunmam. “Yalnız ilaç yeter” diye de.
İlk mesaj çoğu zaman kısadır: “kendim için”, “çocuğum için”, “ilaç yazıyor musunuz”. Buna uzun bir yaşam öyküsü eklemeniz gerekmez. Ön görüşmede neyin zorlaştığını, kimin geleceğini ve yüz yüze mi ekran mı olduğunu konuşuruz. WhatsApp ve telefon aynı numaradır.
Online sözel çalışma bazı kişiler için mümkündür. Oyun odası ve standart testler yüz yüzedir. Online terapi sayfası bu ayrımı taşır. Acil güvensizlikte randevu sırası beklenmez; 112 vardır.
Çocuk getiren ebeveyn sık şunu sorar: “Önce test mi, önce hekim mi, önce oyun mu?” Tek cevap yoktur. Okulun cümlesi, uykunun hali, evdeki sahne ve sizin asıl sorunuz birlikte dinlenir. Test düşünülüyorsa ayrı bir karardır. Hekim düşünülüyorsa onu saklamam. Oyun, çocuğun dili olabilir; her not düşüşünün kapısı değildir.
Ergende mahremiyet durur. Zorla getirilen görüşme nadiren tutar. Önce ebeveynin gelmesi, sonra gence davetin açık kalması daha işe yarar. İlaç sorusu öndeyse hekim yine ayrı durur. Ben gencin odasına ebeveyni oturtmam; çerçeveyi ilk görüşmede anlatırım.
Yetişkin bazen “sadece bir kez anlatayım, yolumu çizin” diye gelir. Yol çizmek, sizin yerinize yaşamak değildir. Unvan haritasını anlatırım. Hangisinde duracağınız, durduktan sonra tempo, yüz yüze veya ekran — bunlar konuşulur, dayatılmaz.
Sık karışan cümleler
“Doktor musunuz?” — Uzman psikoloğum. Düzeltme kırmadan yapılır. “İlaç yazar mısınız?” — Yazmam. Hekim yazar. “Okul psikoloğu musunuz, klinisyen misiniz?” — Okul yıllarım vardır; bugün klinikte bireysel çalışırım. İki dönem aynı unvan merdiveni değildir. “PDR’li misiniz?” — Lisansım Psikoloji. Okulda danışman olarak çalıştım; PDR mezunu değilim. “Tanı koyar mısınız?” — Özellikle çocukta DEHB ve öğrenme sorusunda karar hekimin ve resmi kanalın işidir. Ben değerlendirir, eşlik eder, yol tarif ederim.
Bu cümleler utanç üretmesin diye yazıldı. Sormak, görüşmenin hakkıdır. Cevabı ezberletmek değil, sınırı görünür kılmak isterim.
Kadıköy’de iki ofis — Bostancı Vela ve Osmanağa — aynı kişi, aynı çerçevedir. Semt sayfaları ulaşım içindir. Bu yazı unvanı anlatır; vapur tarifesi değildir. Kadıköy ve Bostancı sayfalarına geçmek isterseniz orada yol vardır.
Yönlendirme damga değildir
Yönlendirme, sizin yerinize tanı kurmak değildir. Gerekli gördüğümde hekime, resmi kanala veya — çocuğunuz için — okulun anlayacağı bir dile yol tarif ederim. Tarif, emir değildir. Gitmek sizin kararınızdır.
Aile bazen yönlendirmeyi “beni geri çevirdiniz” diye duyar. Geri çevirmek değil, doğru kapıyı göstermek isterim. Konuşma burada duruyorsa dururuz. Tıbbi bakış öndeyse onu saklamam. İkisi birden gerekiyorsa ikisini de açık tutarım.
Hiyerarşi cümleleri — “daha yetkin”, “daha doğru meslek”, “önce şunu bitirin” — bu yazıda yoktur. Meslekler komşudur. Sizin hikâyeniz, komşulardan birini veya ikisini çağırabilir.
Kadıköy'de sakin bir harita
Özetleyeyim. Psikolog ve psikiyatrist farkı: psikolog konuşur ve ilaç yazmaz; psikiyatrist hekimdir ve ilaç yazabilir. Psikolog ilaç yazar mı: hayır. Psikolojik danışman ile psikolog farkı: PDR ayrı lisans yoludur; benim yolum Psikoloji’dir, okul yıllarım danışmanlık deneyimidir. Psikoloğa mı psikiyatriste mi gitmeliyim: sorunuza göre, bazen ikisine. Yönlendirme tanı değildir.
Yazıyı makaleler hub’ından ve Duygular ve Özgüven kategorisinden de bulabilirsiniz. Özgeçmiş, sık soru ve seans çerçevesi ilgili sayfalardadır. Hazır hissettiğinizde ön görüşme planlayabilir, WhatsApp’tan yazabilir veya ofis telefonunu kullanabilirsiniz.
Okuduğunuz metin bir sıralama metni değildir. Size özel olan, görüşmede kurulur: kapı, tempo, gerekirse hekim. Haritanın kısa cevabını burada bıraktım; uzun cevabı sizin sorunuzla birlikte, sakin bir odada konuşulur.